Książki pozwalają nam przenosić się do niesamowitych światów wykreowanych dzięki wyobraźni autorów. Dają nam jednak również szansę na doświadczenie prawdziwych problemów otaczającego nas świata, czasami dotyczących konkretnych miejsc lub zdarzeń. Właśnie takim tytułem jest Hongkong. Nieustająca walka o tożsamość.

Ching Kwan Lee, profesor socjologii na UCLA, przedstawia nam swoją interpretację współczesnych konfliktów hongkońskich. Z jej pracy przekonujemy się, że nie jest to jednorazowa walka o demokrację, lecz swego rodzaju kulminacja długotrwałego procesu dekolonizacyjnego. Autorka w dogłębny sposób przeprowadza kulturową, socjologiczną i historyczną analizę.

Na kartach książki śledzimy takie jak uformowała się tożsamość mieszkańców, np. przez pamięć kolonialną, globalny kapitalizm, czy narzucane przez różne ośrodki polityczne programy transformacji przestrzeni miejskiej. To prawdziwa mieszanka historii, etnografii i ekonomii politycznej, która przybliża nam co stoi za losami ludźmi, którzy postanowili poświęcić się dla niepodległości Hongkongu.

Autorka zabiera nas w podróż przez najistotniejsze dla Hongkongu wydarzenia historyczne – od brytyjskiego kolonializmu, przez czasy globalizacji i dynamicznego rozwoju ekonomicznego, aż po przekazanie suwerenności w 1997 roku oraz rosnące naciski Pekinu. Lee podkreśla, że „dekolonizacja” Hongkongu oznaczała nie tylko formalne odzyskanie suwerenności (czy raczej zmiany układu władzy), lecz także trwającą rewizję tożsamości — językową, klasową i obywatelską — którą napędzały zarówno polityczne decyzje, jak i ekonomiczne przekształcenia.

Autorka koncentruje się także na przemianach klasowych i pracy jako jednych z kluczowych czynników kształtujących postawy polityczne mieszkańców. Wykazuje, że tożsamość hongkońska jest jednocześnie produktem doświadczeń ekonomicznych i symbolicznych — stąd „walka o tożsamość” to także walka o warunki życia, dostęp do przestrzeni miejskiej i publicznej narracji.

Książka nie zapomina również o elementach kulturowych, czyli języku, pamięci zbiorowej, lokalnych praktykach obywatelskich. Hongkong. Nieustająca walka o tożsamość pokazuje, jak kultura protestu — muzyka, sztuka ulicy, slogany, taktyki organizacyjne — wpłynęła na budowanie się tożsamości mieszkańców, a jednocześnie narzędziem mobilizacji szerokich warstw społecznych.

Choć treść książki nie należy do najłatwiejszych do przyswojenia, na pochwałę zasługuje szeroka perspektywa oraz dokładność autorki, która zręcznie łączy „dekolonialną” perspektywę z analizą polityczno-ekonomiczną, dając nam liczne przykłady, posiłkując się wywiadami z uczestnikami walki o tożsamość. Dzięki temu jesteśmy w stanie zrozumieć długotrwały proces, który ma miejsce w Hongkongu.

Niektóre z wątków zostały tutaj poruszone w nieco skrótowy sposób, co wynika z rozmiaru tematyki jaką zajmuje się autorka. Z tego powodu czasami nie jest w stanie objąć jej głębi, a czytelnik oczekujący szczegółowej analizy każdego wymiaru może czasem poczuć niedosyt. Poza tym, wyraźnie zaznacza się tutaj stanowisko Lee, co dla części czytelników może stanowić atut, lecz inni mogą uznać, że niektóre interpretacje przyjmują z góry przyjętą „diagnozę”.

Hongkong. Nieustająca walka o tożsamość to pozycja obowiązkowa dla czytelników zainteresowanych socjologią polityczną, studiami miejskimi, współczesnymi ruchami społecznymi oraz dla osób chcących zrozumieć Hongkong poza skróconymi relacjami medialnymi. Nie jest to tytuł dla osób, które są zainteresowane szeroko pojętą kulturą, czy historią tego miasta. Lektura jest pod wieloma względami wymagająca, ale doskonale pozwala nam zrozumieć sytuację, w której znaleźli się obywatele, walczącego o własną suwerenność miasta.

Ocena: 7/10

Za możliwość przeczytania i zrecenzowania książki chciałbym podziękować wydawnictwu Copernicus Press Center.

We własny egzemplarz książki możecie zaopatrzyć się pod poniższym linkiem: https://ccpress.pl/en/hongkong/3-21-850